Een klein deel van het bakpapier in Nederland bevat PFAS, maar het overgrote deel niet. Onderzoek van de Consumentenbond uit 2025 testte 43 soorten bakpapier en vond PFAS in slechts 5 daarvan. Bakpapier van Albert Heijn, Lidl, Action, HEMA en Zeeman kwam PFAS-vrij uit de test. En zelfs bakpapier mét PFAS is bij normaal gebruik volgens het RIVM veilig, omdat de hoeveelheid die kan vrijkomen zeer klein is.
Toch is het een begrijpelijke vraag, want je stopt dat papier letterlijk tussen je eten en je oven. Hieronder lees je hoe PFAS in bakpapier terechtkomt, welke merken je met een gerust hart kunt kopen, of er iets te vrezen valt van microplastics, en of siliconen alternatieven daadwerkelijk veiliger zijn.
Waarom bakpapier soms PFAS bevat
Bakpapier bestaat in de kern uit cellulose, hetzelfde materiaal als gewoon printpapier. Zonder behandeling zou je beslag of gebak daar echter meteen aan vastplakken. Om dat te voorkomen krijgt bakpapier een dun laagje dat het water- en vetafstotend maakt, en daarvoor gebruiken fabrikanten twee soorten stoffen: siliconen of PFAS.
PFAS staat voor per- en polyfluoralkylstoffen, een groep van meer dan 6.000 door mensen gemaakte chemicaliën die van nature niet voorkomen. Ze worden ook wel “eeuwige chemicaliën” genoemd, omdat de sterke koolstof-fluorverbinding ervoor zorgt dat ze nauwelijks afbreken. Wil je precies weten wat deze stofgroep doet en waarom hij zo omstreden is, dan lees je dat uitgebreider in wat PFAS precies is.
Voor bakpapier geldt sinds 1 juli 2022 al een beperking: vier specifieke PFAS-verbindingen mogen niet meer gebruikt worden in papier en karton dat met voedsel in aanraking komt. Dat verklaart voor een deel waarom steeds meer fabrikanten overstappen op siliconen als alternatief. Siliconen zijn synthetische, rubberachtige materialen die dezelfde antiaanbakwerking geven, maar chemisch een heel andere stofgroep zijn dan PFAS.
PFAS in bakpapier van Albert Heijn, Jumbo en Lidl
Dit is de vraag waar de meeste mensen eigenlijk naar op zoek zijn, en het antwoord is geruststellend. De Consumentenbond onderzocht in 2025 samen met zeven andere Europese consumentenorganisaties meer dan 200 alledaagse producten, waaronder 43 soorten bakpapier. Bakpapier van Albert Heijn, Lidl, Action, HEMA en Zeeman bleek PFAS-vrij.
Voor Jumbo-bakpapier is er geen aparte testuitslag bekend uit dit specifieke onderzoek. Jumbo werd wel getest op een ander keukenproduct, tandflos, en kwam daar schoon uit de test. Dat zegt echter niets over hun bakpapier, dus als je dat zeker wilt weten, kun je dit navragen bij de klantenservice. Fabrikanten zijn wettelijk verplicht om binnen 45 dagen kosteloos te antwoorden op een vraag over de samenstelling van hun product.
Toppits, een van de bekendste merken bakpapier in de supermarktschappen, laat via de eigen klantenservice weten dat het in Nederland verkochte bakpapier PFAS-vrij is. Dit is een fabrikantclaim en geen onafhankelijke testuitslag, maar wel een indicatie in dezelfde richting als de rest van de markt.
| Merk bakpapier | Status volgens onderzoek |
|---|---|
| Albert Heijn | PFAS-vrij (Consumentenbond, 2025) |
| Lidl | PFAS-vrij (Consumentenbond, 2025) |
| Action | PFAS-vrij (Consumentenbond, 2025) |
| HEMA | PFAS-vrij (Consumentenbond, 2025) |
| Zeeman | PFAS-vrij (Consumentenbond, 2025) |
| Toppits | PFAS-vrij volgens fabrikant (niet onafhankelijk getest in deze studie) |
| Jumbo | Niet apart getest op bakpapier in dit onderzoek |
Belangrijk om te onthouden: van de 43 geteste soorten bakpapier bevatten er 5 wél PFAS. Dat is ongeveer 1 op de 9. Het risico zit dus vooral bij onbekende merken en webshops buiten de gevestigde retailers, niet bij de grote Nederlandse ketens.
Zo herken je bakpapier zonder PFAS
Op de verpakking zelf staat vrijwel nooit een ingrediëntenlijst die PFAS of siliconen expliciet benoemt. Toch zijn er een paar aanknopingspunten. Kijk of er “PFAS-vrij” op de verpakking staat, en niet alleen “PFOA-vrij”. Dat laatste klinkt geruststellend, maar is in feite betekenisloos, omdat PFOA al sinds 2020 in de hele EU verboden is. Een fabrikant die daarmee adverteert, zegt eigenlijk alleen dat hij zich aan de wet houdt. Hoe je dit soort misleidende claims herkent, lees je verder uitgewerkt in het verschil tussen PFAS en PFOA.
Een tweede aanknopingspunt is het woord “siliconencoating” op de verpakking. Dat is vrijwel altijd een teken dat het bakpapier geen PFAS bevat, aangezien fabrikanten voor de ene of de andere coating kiezen, niet voor allebei tegelijk. Ongebleekt, FSC-gecertificeerd bakpapier is vaak, maar niet per definitie, ook PFAS-vrij: het FSC-keurmerk zegt iets over de herkomst van het hout, niet over de coating.
Twijfel je nog steeds? Dan kun je altijd rechtstreeks de klantenservice van de fabrikant mailen. Zoals hierboven al genoemd, zijn bedrijven wettelijk verplicht om deze vraag binnen 45 dagen te beantwoorden.
Microplastics en bakpapier: de feiten
Nee, hier is geen aanwijzing voor. Bakpapier bestaat uit cellulose met een coating van siliconen of PFAS, en geen van beide is een kunststof dat afbrokkelt tot microplastics. Dat onderscheidt bakpapier van bijvoorbeeld plastic voedselverpakkingen of synthetische kleding, waar microplastics wél een aangetoond probleem zijn.
Er bestaat ook bakpapier met een waslaag van paraffine in plaats van siliconen of PFAS, vooral bij de dunnere, witte gebakspapiertjes die je onder taartjes ziet. Paraffine is een aardolieproduct, maar chemisch geen plastic en ook geen bron van microplastics. Wel is dit type papier minder hittebestendig en minder geschikt voor de oven dan bakpapier met een siliconen- of PFAS-coating.
Siliconen bakmat als alternatief: veilig, met een kanttekening
Herbruikbare siliconen bakmatten worden vaak aangeraden als milieuvriendelijker alternatief, en dat klopt grotendeels. Hoogwaardig, food-grade siliconen is een inert materiaal dat bij normaal gebruik geen stoffen afgeeft aan je eten, aldus de Rijksoverheid. Let bij aanschaf op het glas-vorksymbool op de verpakking: dat geeft aan dat het product mag worden gebruikt in contact met voedsel.
Een kanttekening is wel op zijn plaats. Belgisch onderzoek van Test Aankoop testte in 2022 vijfentwintig siliconen bakvormen op migratie van chemische stoffen naar voedsel, en bij eenentwintig daarvan werd wel iets gevonden. Vooral bij goedkope bakvormen van onbekende oorsprong is dit een aandachtspunt. De les hieruit is niet dat siliconen per definitie onveilig zijn, maar dat kwaliteit en herkomst er wel degelijk toe doen. Vermijd producten van buiten de EU die voor een prikje worden verkocht, en kies voor een merk dat expliciet 100% siliconen vermeldt.
Een concreet voorbeeld van een goed doordacht alternatief is de Krumble siliconen bakmat op bol.com. Deze mat is gemaakt van siliconen versterkt met glasvezel, is hittebestendig tot 250 graden en vaatwasserbestendig, waardoor je in één klap van wegwerpbakpapier af bent. Meer over de werking en verzorging van dit type bakmat lees je in ons artikel over siliconen bakmatten zonder PFAS.
Wil je toch liever bakpapier gebruiken, maar dan met absolute zekerheid over de PFAS-status? Dan is If You Care bakpapier op bol.com een betrouwbare keuze. Dit ongebleekte, FSC-gecertificeerde papier is dubbelzijdig behandeld met siliconen, chloorvrij geproduceerd en composteerbaar, iets wat gewoon supermarktbakpapier vrijwel nooit is.
Bakpapier of siliconen bakmat: wat je wanneer kiest
Beide opties zijn met de juiste keuze veilig, dus het is vooral een kwestie van gebruiksgemak en budget.
| Situatie | Aanbevolen keuze |
|---|---|
| Je bakt maar af en toe, budget is belangrijk | Bakpapier van een grote supermarktketen (AH, Lidl, Action, HEMA, Zeeman) |
| Je wilt zekerheid en composteerbaarheid | If You Care of ander expliciet PFAS-vrij bakpapier |
| Je bakt regelmatig en wilt op termijn besparen | Siliconen bakmat, food-grade en met glas-vorksymbool |
| Je bakt boven de 230 à 250 graden | Bakplaat gewoon invetten met olie of boter, of aluminiumfolie |
| Je bent onzeker over een specifiek merk | Contact opnemen met de klantenservice van de fabrikant |
Swipe naar rechts om meer te zien
Een siliconen bakmat verdient zichzelf ongeveer na tien tot vijftien bakbeurten terug ten opzichte van steeds nieuw bakpapier kopen, en scheelt bovendien afval. Bak je maar een paar keer per jaar een cake, dan is de investering in een bakmat minder logisch en volstaat gewoon PFAS-vrij bakpapier van de supermarkt.
Veelgestelde vragen over PFAS in bakpapier
Is PFAS in bakpapier bewezen schadelijk voor je gezondheid?
Bij normaal gebruik is bakpapier met PFAS volgens het RIVM veilig, omdat de hoeveelheid die vrijkomt zeer klein is. Dat betekent niet dat PFAS als stofgroep onschuldig is: PFAS staat sinds november 2024 op de Nederlandse lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen, en de zorgen gaan vooral over de opstapeling in je lichaam via alle bronnen samen, niet over één stukje bakpapier op zich. Wil je weten wat langdurige blootstelling aan PFAS met je lichaam doet, lees dan het artikel over de gezondheidseffecten van PFAS.
Wat is het verschil tussen bakpapier met siliconen en met PFAS?
Beide coatings zorgen ervoor dat je gebak niet aan het papier blijft plakken, maar het zijn chemisch totaal verschillende stofgroepen. Siliconen zijn gemaakt van silicium, afkomstig uit zand, en breken makkelijker af dan PFAS. PFAS is een fluorverbinding die nauwelijks afbreekt en daarom “eeuwige chemicaliën” wordt genoemd. Fabrikanten kiezen doorgaans voor de ene of de andere coating, dus als op de verpakking “siliconencoating” staat, is dat vrijwel altijd een teken dat er geen PFAS in zit.
Kun je bakpapier met een siliconencoating hergebruiken?
Ja, in tegenstelling tot wat veel mensen denken kan bakpapier met een siliconencoating meestal twee tot drie keer gebruikt worden, zolang het niet verkleurd of verkoold is. Zodra het papier bruin of bros wordt, kun je het beter vervangen, want dan is de coating aangetast.
Is aluminiumfolie een veilig alternatief voor bakpapier?
Aluminiumfolie is een prima alternatief, met één kanttekening: vermijd het bij zure of zoute gerechten, zoals tomatensaus of gemarineerd vlees. Aluminium kan dan namelijk in kleine hoeveelheden migreren naar het voedsel. Voor droge bakproducten zoals koekjes of brood is aluminiumfolie geen probleem.
Hoe warm mag bakpapier worden voordat het risicovol wordt?
De meeste soorten bakpapier met een siliconencoating zijn hittebestendig tot 220 à 230 graden. Boven die temperatuur kan het papier verkleuren of zelfs vlam vatten, en dat wil je niet in je oven. Check daarom altijd de maximale temperatuur op de verpakking, vooral als je op hoge temperaturen bakt zoals bij pizza of brood.
Is siliconen bakpapier hetzelfde als een siliconen bakmat?
Nee. Bakpapier met een siliconencoating is nog altijd papier met een dun laagje siliconen erop, en is bedoeld voor eenmalig of een paar keer gebruik. Een siliconen bakmat is volledig van siliconen gemaakt, vaak versterkt met glasvezel, en is bedoeld om jarenlang herbruikt te worden.
Conclusie
De kans dat je bakpapier PFAS bevat, is klein als je koopt bij een grote Nederlandse supermarkt of drogist. Onderzoek van de Consumentenbond wijst uit dat bakpapier van Albert Heijn, Lidl, Action, HEMA en Zeeman PFAS-vrij is, en ook Toppits claimt dit voor het Nederlandse assortiment. Microplastics zijn geen aangetoond risico bij bakpapier, en siliconen bakvormen en bakmatten zijn bij food-grade kwaliteit veilig voor dagelijks gebruik. Wil je toch elke twijfel wegnemen, dan is expliciet PFAS-vrij bakpapier zoals If You Care of een goede siliconen bakmat zoals de Krumble de zekerste keuze.
Bronnen
- Consumentenbond (2025). Fabrikanten negeren regels over pfas. Geraadpleegd via consumentenbond.nl
- RIVM (2025). PFAS: vraag en antwoord. Geraadpleegd via rivm.nl
- Rijksoverheid (2025). Bakpapier en siliconen bakvormen. Geraadpleegd via waarzitwatin.nl
- RIVM (2025). Nederlands verbod op vier PFAS in voedselcontactmaterialen. Geraadpleegd via rivm.nl